Ủy ban Bảo vệ môi trường biển của Tổ chức Hàng hải quốc tế (MEPC) đã tổ chức kỳ họp lần thứ 84 từ ngày 27/4 đến ngày 01/5/2026 tại Luân Đôn, Vương quốc Anh. Kỳ họp đã xem xét, thông qua nhiều nội dung quan trọng liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính từ tàu biển, kiểm soát ô nhiễm không khí, rác thải nhựa từ tàu, quản lý nước dằn tàu, tiếng ồn dưới nước và bảo vệ đa dạng sinh học biển.
Một trong những nội dung trọng tâm của kỳ họp là tiếp tục thảo luận về Khung IMO Net-Zero, là nhóm biện pháp trung hạn nhằm giảm phát thải khí nhà kính từ tàu biển. MEPC thống nhất thành lập Nhóm công tác giữa kỳ họp nhằm tiếp tục xử lý các vấn đề còn khác biệt, thúc đẩy hội tụ quan điểm và chuẩn bị cho MEPC 85, dự kiến diễn ra từ ngày 30/11 đến ngày 03/12/2026.
Trước MEPC 85, IMO dự kiến tổ chức hai cuộc họp giữa kỳ từ ngày 01 đến ngày 04/9/2026 và từ ngày 23 đến ngày 27/11/2026. Bên cạnh đó, IMO sẽ tổ chức hội thảo chuyên gia trong một ngày về mô hình “chain of custody”, nhằm trao đổi về cơ chế theo dõi nguồn gốc, quá trình luân chuyển nhiên liệu trong chuỗi cung ứng, phục vụ việc truy xuất và xác minh phát thải. Phiên họp bất thường lần thứ hai của MEPC dự kiến được nối lại vào ngày 04/12/2026, tùy thuộc kết quả thảo luận tại MEPC 85.
Về bảo vệ môi trường biển tại khu vực Eo biển Hormuz, MEPC đã thông qua nghị quyết lên án các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trong khu vực và các rủi ro ô nhiễm biển liên quan. Ủy ban ghi nhận tính dễ bị tổn thương của Vịnh Ba Tư và các vùng biển lân cận, đồng thời cảnh báo nguy cơ ô nhiễm biển quy mô lớn do dầu, hóa chất độc hại, chất nguy hiểm và các chất thải phát sinh từ tên lửa, thiết bị bay không người lái, cháy nổ và các sự cố liên quan. MEPC yêu cầu Tổng Thư ký IMO tiếp tục theo dõi tác động môi trường và báo cáo Hội đồng IMO tại kỳ họp tiếp theo.
Kỳ họp cũng thông qua việc thiết lập Khu vực kiểm soát phát thải mới tại Đông Bắc Đại Tây Dương, áp dụng giới hạn nghiêm ngặt hơn đối với phát thải ôxít nitơ (NOx), ôxít lưu huỳnh (SOx) và hạt vật chất (PM). Quy định dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/9/2027 và khu vực kiểm soát phát thải sẽ bắt đầu được áp dụng sau 12 tháng. Khu vực này bao gồm vùng đặc quyền kinh tế và lãnh hải, kéo dài tới 200 hải lý tính từ đường cơ sở của Greenland, Iceland, Quần đảo Faroe, Ireland, Vương quốc Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Trong khu vực kiểm soát phát thải, tàu biển phải sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh không vượt quá 0,10%.
Đối với rác thải nhựa từ tàu, MEPC đã thông qua Chiến lược và Kế hoạch hành động năm 2026 về xử lý rác thải nhựa từ tàu, tái khẳng định mục tiêu của IMO về chấm dứt việc xả rác thải nhựa từ tàu ra biển vào năm 2030. Chiến lược và Kế hoạch hành động tập trung vào cải thiện cơ sở tiếp nhận và xử lý chất thải tại cảng, tăng cường tuân thủ quy định, nâng cao nhận thức cộng đồng, đào tạo thuyền viên, hợp tác quốc tế, hỗ trợ kỹ thuật và tăng cường năng lực cho các quốc gia thành viên. Văn kiện này cập nhật và thay thế Chiến lược năm 2021 và Kế hoạch hành động năm 2025 về xử lý rác thải biển.
MEPC cũng thống nhất xây dựng bộ quy tắc bắt buộc về vận chuyển hạt nhựa bằng đường biển trong container hàng hóa theo Phụ lục III MARPOL và/hoặc Công ước SOLAS. Tiểu ban Phòng ngừa và ứng phó ô nhiễm (PPR 14) được giao xây dựng dự thảo bộ quy tắc và báo cáo MEPC xem xét.
Về ngư cụ bị mất, bị thải bỏ hoặc bị bỏ lại trên biển, MEPC đã phê duyệt thông tri thúc đẩy việc triển khai các hệ thống đánh dấu ngư cụ, phù hợp với Hướng dẫn tự nguyện của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) về đánh dấu ngư cụ.
Về quản lý nước dằn tàu, MEPC đã phê duyệt gói sửa đổi đối với Công ước Quản lý nước dằn tàu sau quá trình rà soát Công ước và các văn kiện liên quan trong giai đoạn tích lũy kinh nghiệm. Việc sửa đổi nhằm hoàn thiện quá trình triển khai, khắc phục khoảng trống quy định và bảo đảm Công ước tiếp tục là công cụ hiệu quả, thiết thực trong bảo vệ hệ sinh thái biển. MEPC cũng thông qua Hướng dẫn sửa đổi về quản lý nước dằn tàu và xây dựng Kế hoạch quản lý nước dằn tàu.
Đối với tiếng ồn bức xạ dưới nước từ vận tải biển, MEPC thống nhất về nguyên tắc kéo dài giai đoạn tích lũy kinh nghiệm thêm hai năm, đến hết năm 2028. Nội dung này nhằm hỗ trợ các quốc gia thành viên xử lý khó khăn trong việc áp dụng Hướng dẫn sửa đổi của IMO về giảm tiếng ồn bức xạ dưới nước từ tàu biển, qua đó hạn chế tác động bất lợi đến sinh vật biển. Ủy ban cũng thống nhất về nguyên tắc việc thực hiện một nghiên cứu của IMO về tiếng ồn bức xạ dưới nước, làm cơ sở khoa học phục vụ khả năng xây dựng các biện pháp trong tương lai.
MEPC 84 thống nhất một số đầu việc mới trong hai năm tới, bao gồm: sửa đổi quy định 12 của Phụ lục VI MARPOL nhằm cấm đưa trở lại tàu các chất làm suy giảm tầng ô-dôn; xây dựng các biện pháp đối với tàu mặt nước tự hành hàng hải (MASS) trong các văn kiện thuộc phạm vi quản lý của MEPC; đồng thời thống nhất về nguyên tắc đầu việc hỗ trợ thực hiện Hiệp định BBNJ trong khuôn khổ quy định của IMO về bảo vệ biển, đại dương và đa dạng sinh học biển, để tiếp tục xem xét tại MEPC 85.
Ngoài ra, MEPC đã phê duyệt Điều khoản tham chiếu cho Nghiên cứu khí nhà kính lần thứ năm của IMO và yêu cầu Ban Thư ký IMO khởi động quy trình lựa chọn đơn vị thực hiện nghiên cứu. Kỳ họp cũng thông qua Hướng dẫn năm 2026 về đo phát thải methane (CH4) và/hoặc nitrous oxide (N2O) trên bệ thử và trên tàu đối với động cơ diesel hàng hải; phê duyệt dự thảo sửa đổi Bộ luật kỹ thuật NOx năm 2008 liên quan đến nhiên liệu không chứa carbon; đồng thời thống nhất cần xây dựng một văn kiện pháp lý ràng buộc độc lập về kiểm soát và quản lý sinh vật bám thân tàu nhằm giảm thiểu việc lan truyền các loài thủy sinh xâm hại.
Các kết quả của MEPC 84 tiếp tục thể hiện vai trò của IMO trong việc thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, kiểm soát ô nhiễm từ tàu biển, chuyển đổi năng lượng, bảo vệ môi trường biển và đa dạng sinh học. Đây là các nội dung có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải, hoạt động khai thác đội tàu, đăng kiểm, cảng biển, quản lý dữ liệu phát thải và định hướng chuyển đổi xanh của lĩnh vực hàng hải trong thời gian tới.
