Sáng 29/9, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang chủ trì cuộc họp hoàn thiện hồ sơ Đề án “Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050”, với trọng tâm tháo gỡ các điểm nghẽn, nâng cao kết nối giữa các phương thức vận tải.
Cơ cấu lại thị trường, phát huy lợi thế từng phương thức
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ tập trung rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành, địa phương; đồng thời làm rõ mục tiêu, nhiệm vụ, nguồn lực và giải pháp để hoàn thiện Chiến lược theo hướng đồng bộ, khả thi, bám sát yêu cầu phát triển của ngành vận tải trong giai đoạn mới.
Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang đề nghị Tổ soạn thảo tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương để hoàn thiện Đề án
Theo Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang, việc xây dựng Chiến lược cần xuất phát từ thực tiễn phát triển của từng lĩnh vực vận tải, đánh giá đầy đủ những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện rõ những tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển. Một trong những yêu cầu quan trọng là nghiên cứu cơ cấu lại thị trường vận tải theo hướng phát huy lợi thế của từng phương thức, tăng cường kết nối và thúc đẩy vận tải đa phương thức. Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc các giải pháp nâng cao thị phần vận tải của đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không; đồng thời tăng cường khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải.
“Việc phát triển đồng bộ các phương thức vận tải không chỉ nhằm khai thác hiệu quả hơn kết cấu hạ tầng hiện có mà còn góp phần giảm áp lực cho vận tải đường bộ, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.Trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách ngày càng tăng, cùng với yêu cầu chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ, hệ thống dịch vụ vận tải cũng cần chuyển mạnh từ phát triển đơn phương thức sang mô hình kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu các giải pháp trong Chiến lược phải được nghiên cứu theo hướng có khả năng triển khai ngay trong giai đoạn đến năm 2035, đồng thời bảo đảm tầm nhìn dài hạn đến năm 2050. Điều này đặt ra yêu cầu hồ sơ Đề án không chỉ xác định những mục tiêu mang tính định hướng mà phải cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, chương trình và giải pháp có khả năng triển khai trong thực tế. Cùng với phát triển kết cấu hạ tầng, chất lượng dịch vụ vận tải, mức độ an toàn, tính thuận tiện và khả năng kết nối cũng cần được coi là những yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng Chiến lược.
Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối thông tin giữa các phương thức vận tải và thúc đẩy các mô hình vận tải thông minh được xác định là những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Đặc biệt, chuyển đổi xanh trong vận tải cần được triển khai gắn với điều kiện thực tế của từng lĩnh vực và từng địa phương, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời tạo cơ sở để doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi.
Bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng.
Không để Chiến lược chồng chéo với chương trình địa phương
Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, một trong những vấn đề được các địa phương quan tâm trong quá trình góp ý dự thảo là mối quan hệ giữa Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải ở cấp quốc gia với các chương trình, đề án mà địa phương đã và đang triển khai. Thực tế tại nhiều đô thị lớn cho thấy, phát triển vận tải công cộng, chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phát triển logistics và giao thông xanh đang được triển khai đồng thời với nhiều chương trình, kế hoạch khác nhau.
Trong góp ý đối với dự thảo, TP Hồ Chí Minh cho biết địa phương đã triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy vận tải hành khách công cộng, kiểm soát phương tiện cơ giới cá nhân và chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng xanh. Ngày 24/7/2026, UBND TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 4617/QĐ-UBND về Kế hoạch thực hiện Đề án tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, thành phố đặt mục tiêu trước năm 2030, 100% xe buýt, xe taxi sử dụng điện, năng lượng xanh; đồng thời dự kiến phát triển mạng lưới xe buýt lên khoảng 297 tuyến, so với 180 tuyến hiện nay.
Từ thực tiễn triển khai, TP Hồ Chí Minh đề nghị tiếp tục rà soát các nội dung trong dự thảo liên quan đến việc xây dựng chương trình phát triển vận tải hành khách công cộng, logistics và giao thông đô thị xanh, bảo đảm không trùng lặp với các chương trình, kế hoạch mà địa phương đã ban hành. Tiếp thu ý kiến này, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, lồng ghép các nhiệm vụ của Chiến lược vào những chương trình, đề án và kế hoạch hiện có. Đối với những nội dung địa phương đã triển khai và có cơ chế thực hiện cụ thể, không nhất thiết phải xây dựng thêm một chương trình riêng. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế chồng chéo về nhiệm vụ, đầu mối và nguồn lực, đồng thời tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Đa dạng nguồn lực, rõ trách nhiệm, sát thực tiễn
Bên cạnh vấn đề phân công nhiệm vụ, nguồn lực thực hiện Chiến lược cũng là nội dung được quan tâm. Theo hồ sơ tiếp thu, giải trình, nguồn lực thực hiện Chiến lược có thể được huy động từ ngân sách Nhà nước, ngân sách địa phương, vốn đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP), nguồn xã hội hóa, tín dụng xanh và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Việc đa dạng hóa nguồn lực được xem là cần thiết bởi phát triển dịch vụ vận tải liên quan đồng thời đến đầu tư kết cấu hạ tầng, phương tiện, công nghệ, chuyển đổi năng lượng, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ thống quản lý, điều hành. Trong đó, những nhiệm vụ có tính chất dùng chung, liên vùng hoặc thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước ở Trung ương như xây dựng nền tảng dữ liệu, tiêu chuẩn, quy chuẩn và hệ thống kết nối dùng chung cần được xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan.
Đối với địa phương, việc triển khai các nhiệm vụ cần gắn với điều kiện thực tế, quy hoạch và khả năng cân đối nguồn lực, tránh đặt ra những yêu cầu vượt quá khả năng thực hiện. Đối với danh mục các dự án trọng tâm, Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát theo hướng bảo đảm phù hợp với tính chất của một Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải. Các dự án kết cấu hạ tầng được đề cập nhằm xác định những nhóm công trình có vai trò hỗ trợ trực tiếp việc thực hiện các mục tiêu của Chiến lược, không thay thế quy hoạch, kế hoạch đầu tư hoặc quyết định chủ trương đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc xác định rõ nội dung này nhằm bảo đảm ranh giới giữa định hướng chiến lược với quá trình chuẩn bị, quyết định và triển khai các dự án đầu tư cụ thể.
Tăng kết nối đường sắt, đường thủy, hàng hải, hàng không với đường bộ; thúc đẩy vận tải đa phương thức, chuyển đổi xanh và số hóa đang được đặt vào trọng tâm khi hoàn thiện Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải.
Hà Nội đề nghị tăng kết nối đường sắt đô thị, dữ liệu và logistics
Góp ý dự thảo, UBND TP Hà Nội đề nghị các chỉ tiêu của Chiến lược phải sát điều kiện thực tế, quy hoạch, quy mô dân số, đặc điểm đô thị và năng lực vận tải công cộng, bảo đảm tính khả thi. Thành phố đề nghị tăng kết nối đường sắt đô thị với xe buýt, bến xe, điểm trung chuyển và các phương thức chặng đầu - chặng cuối; đồng thời hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực theo mô hình TOD cho giao thông công cộng.
Về chuyển đổi số, Hà Nội đề nghị xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, thống nhất tiêu chuẩn và giao thức dùng chung, tránh đầu tư trùng lặp. Hệ thống vé điện tử liên thông, thanh toán không dùng tiền mặt và nền tảng tích hợp hành trình cũng cần được nghiên cứu theo hướng đồng bộ.
Trong lĩnh vực logistics, Hà Nội đề nghị tăng kết nối đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không với các trung tâm logistics, cảng, ga hàng hóa, khu công nghiệp; phát huy hệ thống đường vành đai để tổ chức lại luồng hàng hóa, góp phần giảm ùn tắc và chi phí logistics. Hà Nội đồng thời đề nghị rà soát các chương trình, nhiệm vụ, dự án trọng tâm, bảo đảm phù hợp quy hoạch và các đề án đã được phê duyệt, tránh chồng chéo.
Nguồn: Báo Xây dựng
