Thông tư ban hành Quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam (thay thế Thông tư số 20/2023/TT-BGTVT ngày 30/6/2023 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải).
1. Sự cần thiết ban hành văn bản:
1.1 Cơ sở chính trị, pháp lý:
- Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 (khoản 4 Điều 59);
- Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên năm 1978 và các sửa đổi mà Việt Nam là thành viên;
1.2 Cơ sở thực tiễn
Việt Nam là quốc gia thành viên Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên (STCW) và các sửa đổi, bổ sung. Để triển khai thực hiện Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên năm 1978 và các sửa đổi (Công ước STCW 78/2010), Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư số 20/2023/TT-BGTVT ngày 30/6/2023 quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam. Kể từ khi Thông tư 20/2023/TT-BGTVT có hiệu lực đến nay đã phát huy hiệu quả trong công tác đào tạo, huấn luyện thuyền viên và thực hiện các thủ tục hành chính về cấp, cấp lại chứng chỉ chuyên môn… Tuy nhiên, thời gian gần đây, dưới sự phát triển của khoa học, công nghệ, liên quan đến chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng sạch, giảm phát thải CO2... Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã liên tục ban hành và cập nhật nhiều nghị quyết, thông tri và chương trình huấn luyện mẫu (Model Courses). Các thay đổi này đã tạo ra những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo, huấn luyện và cấp chứng chỉ thuyền viên mà Việt Nam, với tư cách là Quốc gia thành viên, có nghĩa vụ thực thi. Điều này dẫn đến thông tư đã phát sinh một số bất cập chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn cụ thể như chưa cập nhật được một số quy định mới của IMO như tiêu chuẩn, điều kiện của sỹ quan hàng hải, quy định về sổ ghi nhận huấn luyện dành cho sỹ quan thực tập trên tàu biển…
Việc xây dựng Thông tư ban hành quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, làm căn cứ cho việc đầu tư, nâng cấp cơ sở đào tạo; đồng thời là công cụ quan trọng để quản lý, kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo, huấn luyện thuyền viên hàng hải trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
2. Mục đích ban hành
Việc ban hành Thông tư ban hành quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam nhằm mục đích sau:
- Thiết lập khung pháp lý đầy đủ, thống nhất và phù hợp để góp phần bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực hàng hải, đáp ứng yêu cầu trong nước và quốc tế.
- Bảo đảm phù hợp với các quy định của Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên năm 1978 và các sửa đổi mà Việt Nam là thành viên, góp phần nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của thuyền viên Việt Nam trên thị trường quốc tế.
- Cập nhật tiêu chuẩn chuyên môn của của thuyền viên, điều kiện để cấp chứng chỉ chuyên môn cho thuyền viên.
- Hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới, chuyển đổi số trong đào tạo và nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp vận tải biển, khai thác cảng và dịch vụ biển trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.
3. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng
Quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, đào tạo, huấn luyện thuyền viên, định biên an toàn tối thiểu của tàu biển, tàu biển công vụ đã đăng ký trong Sổ đăng ký tàu biển quốc gia Việt Nam.
Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, đào tạo, huấn luyện thuyền viên, định biên an toàn tối thiểu của tàu biển, tàu biển công vụ đã đăng ký trong Sổ đăng ký tàu biển quốc gia Việt Nam.
4. Định hướng nội dung chính:
Bên cạnh kế thừa các quy định còn phù hợp của Thông tư số 20/2023/TT- BGTVT, dự thảo Thông tư dự kiến thực hiện sửa đổi, bổ sung một số nội dung sau:
- Rà soát, điều chỉnh lại các tiêu chuẩn chuyên môn của thuyền viên để đáp ứng yêu cầu của Công ước STCW 78/2010 và thực tế của Việt Nam;
- Rà soát, điều chỉnh lại điều kiện để cấp chứng chỉ chuyên môn cho thuyền viên đáp ứng các cập nhận của Công ước STCW 78/2010.
- Bổ sung, cập nhật quy trình giải quyết thủ tục hành chính phân định rõ ràng đối với các hình thức nộp hồ sơ trực tiếp, trực tuyến để đảm bảo phù hợp với các quy định hiện hành của pháp luật. Bổ sung quy định kết quả giải quyết thủ tục hành chính được trả bằng bản điện tử, trừ trường hợp công dân, tổ chức có nhu cầu nhận bản giấy và nêu rõ hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính bản điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy.
- Bổ sung quy định về thẩm quyền cập nhật, ban hành Sổ Ghi nhận huấn luyện cho thuyền viên.
